Doç.Dr.Yusuf Alper Kılıç
Genel Cerrahi Uzmanı


Arama

<<< Geri
Meme Hastalıkları İle İlgili Risk Faktörleri

Meme hastalıklarının gelişimi, hastanın genetik ve biyolojik yapısı, hormonal etkilere maruziyet, beslenme ve çevresel faktörler gibi pek çok etkenin aynı anda rol oynadığı bir süreçtir. Meme kanseri riskinin bu nedenlerle yüksek olduğu bilinen hastalarda belirli önlemlerin alınması gerekir.

Memeyi oluşturan ve süt salgısından sorumlu olan epitelyal elemanlar hormonal değişikliklerden çok etkilenirler. Özellikle östrojen etkisinin yüksek ve sürekli nitelikte olması bu yapılarda büyümeye ve çoğalmaya neden olur. O nedenle başta meme kanseri olmak üzere memeyi ilgilendiren pek çok hastalığın gelişiminde östrojen etkisini artıran etkenler risk faktörleri olarak rol oynar. Overlerden östrojen salgısının yaşam boyu toplam süresi ve gebelikte görülen hormonal değişikliklerin etkileri önemlidir. Bu açıdan şu faktörler meme kanseri gelişiminde önemli kabul edilirler:

  • Hormonal etkiler
    • Toplam adet döngüsü sayısının, diğer bir deyişle overlerden östrojen salımının yaşam boyu toplam süresinin uzun olması
      • Erken yaşta adet görmeye başlama
      • Geç yaşta adetten kesilme
    • Gebeliğin hormonal dengeler üzerindeki etkisi
      • Hiç gebe kalmamış olmak
      • İlk gebelik yaşının geç olması
      • Geç yaşta doğum yapmış olmak
    • Dışarıdan alınan östrojen
      • Doğum kontrol ilaçları
      • Menopoz sonrası hormon replasman tedavisi
        • Hem tek başına östrojen hem de östrojen-progesteron içeren hormon replasman tedavisi meme kanseri riskini artırır
        • Hormon replasman tedavisinin kesilmesinin ardından bu artmış riskin normale dönmesi 5 yılı bulur.
        • Meme kanseri sıklığında son yıllarda gözlenen azalmanın menopoz sonrası hormon replasman tedavisinin daha az uygulanıyor olması ile ilişkili olduğu düşünülmektedir.
      • Kesin bilgiler olmamakla birlikte
        • Yüksek verim elde etmek için östrojen verilen tavuk ve benzeri ürünlerle beslenmek
        • Östrojen benzeri etki yapan plastik materyallere -bazı tipte plastik şişeler gibi- maruz kalmak
        • Beslenmenin bitkisel östrojenler açısından yetersiz olması
    • Obezite
      • Vücut kitle endeksi yüksek olanlarda yüksek östrojen düzeyleri ile ilişkili olduğu düşünülen artmış risk vardır.
    • Yüksek insülin benzeri gelişme faktörü düzeyleri
    • Yüksek prolaktin düzeyleri
  • Genetik yatkınlık
    • Gerek anne gerekse baba tarafında akrabalarda meme kanseri ya da over kanseri görülmesi
    • Genetik bir yatkınlık olasılığını daha belirginleiştiren faktörler
      • Ailede meme ya da over kanserinin sık görülmesi
      • Meme kanseri olan akrabalarda çift taraflı meme kanseri görülmesi
      • Meme kanseri olan akrabalarda hastalığın erken yaşta görülmesi
      • Meme kanserinde genetik geçişle ilişkili olduğu bilinen genler BRCA1, BRCA2, TP53, PTEN ve ATM genleridir. Bununla birlikte büyük olasılıkla henüz bilinmeyen pek çok gen meme kanseri gelişiminde rol oynuyor olabilir. Nitekim genetik geçişli meme kanserlerinin yalnızca % 20si BRCA genleri ile ilişkilidir.
  • Hastanın daha önceki tanıları
    • Meme kanseri tanısı almış olmak (kalan meme dokusunda meme kanseri gelişmesi riskinin yüksek olduğuna işaret eder)
    • Duktal karsinoma insitu
    • Lobüler karsinoma insitu
    • Atipik hiperplazi
  • Ağır metallere maruziyet
  • Radyasyona maruziyet
    • Nükleer sızıntı ya da silahlara maruz kalmak
    • Mesleki nedenlerle radyasyona maruz kalmak
    • Tanı ya da tedavi amacıyla radyasyona maruz kalmak
      • Özellikle 20 yaş altında hastalarda gelişmekte olan meme dokusunda daha belirgin etki yapar. Menopoz sonrası dönemde radyasyonun etkisi daha azdır.
    • Kozmik radyasyon
      • Teorik olarak sürekli yüksek irtifada uçan uçuş personelinin kozmik radyasyona maruz kaldığı düşünülür.
  • Vitamin D eksikliği
  • Vitamin C eksikliği
  • Sigara kullanmak
  • Alkol kullanmak
    • Diyetle ilgili risk faktörleri arasında meme kanseri ile ilişkisi en belirgin şekilde ortaya konmuş olandır.
  • Folat eksikliği

Gail ve Claus modelleri gibi meme kanseri gelişmesi riskini kabaca hesaplayan matematik modeller olmakla birlikte, bunlar yeterince ayrıntılı değildir.


<<< Geri